21. október 2009

Ágengar plöntur í Stykkishólmi

Náttúrustofa Vesturlands hefur gefið út skýrsluna „Ágengar plöntur í Stykkishólmi – útbreiðsla alaskalúpínu, skógarkerfils, spánarkerfils og bjarnarklóar og tillögur um mótvægisaðgerðir“. Skýrslan er unnin að frumkvæði Stykkishólmsbæjar en varð að samvinnuverkefni bæjarins og Náttúrustofunnar.

Ljóst er að ágengar tegundir geta haft veruleg neikvæð áhrif á líffræðilega fjölbreytni. Áætlað er að á heimsvísu megi nú finna a.m.k. 100-550 þúsund tegundir plantna og dýra sem lifa utan náttúrulegra heimkynna sinna og er talið að allt að 80% tegunda á alþjóðlegum válistum séu þar vegna neikvæðra áhrifa innfluttra tegunda [1].

Ísland er þátttakandi í fjölmörgum alþjóðlegum samningum og samstarfi um verndun líffræðilegrar fjölbreytni, s.s. samningnum um líffræðilega fjölbreytni (CBD), Bernarsamningnum um verndun villtra dýra, plantna og búsvæða í Evrópu, CAFF (Conservation of Arctic Flora and Fauna) um lífríkisvernd á norðurslóðum og NOBANIS-verkefninu um ágengar tegundir í Norður-Evrópu. Með aðild sinni að þessum samningum og verkefnum hefur Ísland skuldbundið sig til að varðveita þær tegundir og stofna sem hér er að finna og til að grípa til aðgerða ef ógnir steðja að íslenskum vistkerfum og tegundafjölbreytni.

Á Íslandi er að finna a.m.k. 126 framandi tegundir sem náð hafa nokkurri fótfestu í náttúrunni. Sjö þeirra teljast vera ágengar (þar af 3 plöntutegundir) og 17 mögulega ágengar (www.nobanis.org). Til að draga úr kostnaði og auka líkurnar á árangri gegn innfluttum, ágengum tegundum er mikilvægt að grípa til skipulegra aðgerða sem fyrst eftir að tegund nær fótfestu [2].

Gerð var úttekt á útbreiðslu fjögurra plöntutegunda í landi Stykkishólmsbæjar, sem nær yfir tæpa 10 km2. Tvær þeirra, alaskalúpína (Lupinus nootkatensis) og skógarkerfill (Anthriscus sylvestris) eru flokkaðar sem ágengar, bjarnarkló (Heracleum mantegazzianum) er í flokki mögulega ágengra plantna en ekki er vitað hvort spánarkerfill (Myrrhis odorata) sé ágengur. Vaxtarstaðir plantnanna voru kortlagðir og flatarmál breiðna metið.

Alaskalúpína fannst á 148 aðskildum stöðum og var heildarflatarmál lúpínubreiðna áætlað um 106 þúsund m2. Skógarkerfill var skráður á 37 stöðum og var heildarflatarmál skógarkerfilsbreiðna 1.455 m2. Spánarkerfill var skráður á 41 stað og var heildarflatarmál Spánarkerfilsbreiðna 1.021 m2. Bjarnarkló fannst á þremur stöðum. Um stakar plöntur var að ræða, 1-3 m2 á hverjum stað.

 

Ljóst er að allar framangreindar plöntur geta ógnað líffræðilegum fjölbreytileika svæðisins. Því er lagt til að gerð verði tilraun til að útrýma þeim öllum úr landi Stykkishólmsbæjar með markvissum aðgerðum. Í skýrslunni eru settar fram leiðir að því markmiði með aðferðum sem sniðnar eru að hverri tegund. Góð samvinna bæjaryfirvalda og íbúa er forsenda þess að verkefnið takist. Til að viðhalda árangri átaksins er eftirfylgni mikilvæg og er m.a. lagt til að sveitarfélagið marki sér skýra stefnu varðandi innflutning og dreifingu ágengra plöntutegunda.

Skýrslan er til umfjöllunar hjá bæjarstjórn Stykkishólms og er afgreiðslu að vænta á næstu vikum.

Kynningarfundur um skýrsluna verður haldinn á ráðhúsloftinu, Hafnargötu 3, Stykkishólmi, þriðjudaginn 27. október kl 20:00. Allir velkomnir.

[1] Nentwig, W., 2008 Biological Invasions: why it Matters. Í Biological Invasions, W. Nentwig (ritstj.). Springer: Berlin. Bls. 1-6.
[2] Rejmánek, M. & J. Pitcairn, 2002 When is eradication of exotic pest plants a realistic goal? Í Turning the tide: the eradication of invasive species, C.R. Veitch and M. Clout (ritstj.). IUCN Species Survival Commission Occasional Paper. Bls. 249-253.

Skýrsluna og fylgiskjal má nálgast hér fyrir neðan.

 

 

Til baka á fréttasíðu