29. júní 2006

Vatnamýs á Snæfellsnesi

Nýverið fann Sigurborg Sturludóttir, grunnskólakennari í Stykkishólmi, furðulegar “mosakúlur” við bakka Hraunsfjarðarvatns á Snæfellsnesi, sem hún færði Náttúrustofunni til greiningar. Þar sem ekki er starfandi grasa- eða mosafræðingur á Náttúrustofu Vesturlands var ein kúla send til Harðar Kristinssonar, grasafræðings á Akureyrarsetri Náttúrufræðistofnunar Íslands.

Í ljós kom að um var að ræða svokallaða vatnamús, sem myndast hefur úr lifandi mosa, sennilega fyrir tilstilli strauma og öldugangs í vatninu

Kúlulaga fyrirbrigði í vötnum hafa almennt verið flokkuð í þrennt: 1) kúluskítur eins og í Mývatni og Akanvatni í Japan, 2) áðurnefndar vatnamýs úr dauðum lífrænum efnum og 3) vatnamýs úr lifandi mosa eða þörungum. Fram kemur í grein Ævars Petersen um vatnamýs í Náttúrufræðingnum (58. tölublað bls. 31): „Af þessum þremur hópum eru þessar [síðastnefndu] myndanir langsjaldgæfastar og virðast ekki hafa fundist hérlendis.”

Hér gæti því verið um að ræða fyrsta eintakið sem fundist hefur af þessu fyrirbæri á Íslandi, hvorki meira né minna.

Starfsfólk náttúrustofunnar fór ásamt Sigurborgu á vettvang í fyrradag til að gera frekari athuganir við fundarstaðinn við Hraunsfjarðarvatn. Þar beið þeirra óskemmtileg sjón því myndunarstaður vatnamúsanna er nú kominn í bólakaf í vatnið.  Vatninu (sem er á Náttúruminjaskrá) var nýverið breytt í miðlunarlón fyrir Múlavirkjun en það hefur í för með sér miklar sveiflur á yfirborði þess.

Tvær kúlur sem Sigurborg safnaði eru því allt sem eftir er af myndarlegri vatnamúsabreiðu, en að sögn hennar voru 10-20 kúlur á staðnum áður en honum var sökkt. Önnur kúlan er á leiðinni til Bergþórs Jóhannssonar til frekari rannsókna en hin er til sýnis á Náttúrustofunni.